۱۳۹۸ خرداد ۱۷, جمعه

خاطرات نخستین کنسول انگلیس درگیلان-رشت وسفرش به لاهیجان.تدوین وتنظیم- دکتر بهمن مشفقی




مقدمه- کاپیتان چارلز فرانسیس ماکنزی ،انگلیسی بود ودرسال 1845 میلادی بسمتِ پرچمدار وارد کمپانی هند شرقی شد وطی سالهای 49-1848 میلادی درطی جنگ های پنجاب در پیاده نظام هنگ 28 سنگال خدمت کرد و سپس درسال 1850 تحت فرمان فرماندار پیشاور"لرد کلاید" بود وبعد درسال 1853 باسمت ِ معاون کمیسر،درمنطقه ی انگلیس دربخش ارکان مشغول گشت.او در جنگ های کریمه هم شرکت نمود درسال 1855 به درجه ی سروانی رسید وسرانجام در سال 1858بعنوان کنسول گیلان انتخاب شد وتاسال 1860 در شهر رشت ساکن بود.

 فرانسیس ماکنری به سال 1858 میلادی و 1275 قمری وارد رشت گردید، دراین زمان میرزاآقا خان نوری صدر اعظم ایران بود. میرزا آقا خان نوری قیافه ای مطبوع ودلپذیرداشت وطبعا شوخ وخوش صحبت وبذله گو، ولی بی اندازه مکار و حیله گر وجاه طلب و کینه خو بود.او از ایام جوانی به فکر وزارت وصدارت افتاد وچون لیاقت ذاتی و استعداد فطری آنرا نداشت کوشید از راه نوکری بیگانه،مسخرگی و چاپلوسی به مقامات عالیه دست یابد.سرانجام 

ناصرالدین شاه بعد از برکناری امیرکبیر از صدارت وفرمان قتل او، درسال 1267 قمری-1851میلادی،میرزا آقا خان نوری را که درنابودی امیرکبیر نقشی اساسی داشت،به صدارت برگزید.آقا خان نوری بعد از رسیدن به صدارت بسیاری از گماشتگان امیرکبیر، برپست های دولتی را ازکار برکنار کرد ودر عوض اولاد وبرادرزادگان  واقوام و منسوبان خود را در کار های دولتی دخالت داد.شایسته سالاری منتحب امیرکبیررا به کناری نهاد وجاسوسان بیگانه پرست،بی وجدان وبی وطن را که تنها به منافع شخص خود می اندیشیدند برمسند کارها گماشت وبه قولِ خان ملاک ساسانی : " .....هرجا احمقی بود ازشراب هوش ربای دولت مست آمد وهرجا ابلهی بود با عیش ونعمت همدست گردید...".مرگ امیر کبیر و توقف اصلاحات درگیلان باعث گردید تا روس ها بار دیگر متوجه ی گیلان شده وبه منافع آن چشم بدوزند. 
هم به آرزوی دیرینه ی خود که صدارت بود رسید. 

   

فرانسیس ماکنزی پس از دوماه اقامت در رشت ، در هیجدهم دسامبر سال 1858 از شهر خارج وبه گشت وگذار درسایر مناطق گیلان پرداخت.سفرنامه ی او دربرگیرنده ی آگاهی های فراوانی است. در مورد سفرش به شرق گیلان و لاهیجان می نویسد : با عبور از کوچصفهان راهی لاهیجان می شوم. از ده ی کوچکی به نام  " رشت آباد" عبور می کنم درسمت چپ این ده، چند کلبه ی ماهی گیری متعلق به روس ها قرار داشت، کلبه هایی که روس ها در فصل ماهی گیری در رود خانه ی سپید رود، در آن اسکان می یافتند.
از نوشته های ماکنزی می توان دریافت که روس ها در دوره ی صدر اعظمی میرزا آقا خان نوری در سراسر گیلان حضور داشته وبا تسلط برکانون های اقتصادی آن ، به غارت منابع آن می پرداختند. بعداز گدشتن از رود حانه ی سپید رود،پا بدرون مرزهای لاهیجان گذاشتیم،راههای لاهیجان بهتر از راههایی است که رشت را به شهرهای پیرامون خود پیوند می زند. نیم فرسنگ قبل از لاهیجان،جنگل تدریجا تمام می شود وچند تپه وجود دارد در آنجا عده ای به استقبال ما آمده بودند. " کاظم " برادر کوچک میرزا محمدعلیخان حاکم لاهیجان از آن جمله بود. مکنزی در وصف لاهیجان آن زمان ( 261 سال پیش )  می نویسد : این شهر به رشت شباهت دارد ولی خانه هارا محکم تر ساخته اند وچنان بنظر می رسد که اهالی آن از رشتی ها متمکن تر اند. خیابان های لاهیجان از خیابانهای رشت نسبتاعریض تر است.تجارت ابریشم دوباره رونق گرفته است ودر بازار آن دیگر مثل سابق علف نروییده است.هرچند بازار لاهیجان بسیار کثیف وکوچکتر از بازار رشت است ولی جنب و جوش بسیار دارد. لاهیجان از سایر نقاط گیلان بهتر است ویک چها رم محصول ِ ایالت گیلان از لاهیجان بدست  می آید.در حین گردش از سبزه میدان گذشتیم درسمت راست شهر،روبروی سبزه میدان، تپه ی زیبا و ومشجری به نام " شاه نشین" قرار داشت....بنظرم باغات اطراف شهر لاهیجان بهتر از آنچه تا آن وقت در گیلان دیده بودم، آمد. داخل شهر خانه های اشخاص متمکن را از آجر ساخته اند وخانه های فقرا مانند همه جا از گل ساخه شده و سقف آنها کاهگلی است.در اطراف اغلب خانه ها محوطه ای باز است با چند درخت که با چوب شمشاد به دورِ آن نرده کشیده اند. براساس آماری که مکنزی مطرح می نماید، لاهیجان در آستانه ی ورود به سال 1859 میلادی دارای هشت هزار نفر جمعیت بود.( دراین زمان جمعیت لنگرود دوهزار نفربود) که د ر مناطقی همچون : خومر محله ( خمیرکلایه) پرده سر،کاروانسرابر،شعرباف محله، گاوینه(گابنه) و اردو بازار زندگی  می کردند.لاهیجان در این زمان هزارو پانصد باب خانه،دویست باب دکان و پنج کاروانسرا، یازده مسجد،  هشت مناره، هفت تکیه، ده حمام،شش مدرسه و بیست و دو امام زاده دارد.مقدار محصول برنچ سالانه ی لاهیجان دوازده هزار خروار که هر خروار معادل پنجاه من ِ شاهی ومقدار ابریشم لاهیجان بیست هزار من شاهی می باشد. 
ماکنزی در زمان اقامت خود در لاهیجان در خانه ی حکمران لاهیجان، " محمد علیخان امین دیوان" سکونت داشت ومورد محبت وپذیرایی قرار گرفت. در مورد امین دیوان مکنزی می نویسد : خانِ لاهیجان شاید یکی از ثزوتمندترین اشخاص ایران باشد ومانند همه ی ایرانیان والامقام، غاصب است. می گویند مالک 366 ده  می باشد. مدت بیست سال است که رسما در این ایالت حکومت می کند ودر این مدت ثروت هنگفتی جمع آوری کرده ولی به همان اندازه ی سابق حریص است. سالانه مبلغ پانزده هزار تومان مالیات از برنج جمع آوری  می کند. زمانی که به او دستور دادند که برای جهاد علیه انگلیسی ها ده هزار تومان جمع کند، او دوبرابر این مبلغ را از مردم بدبخت گرفته بود. اویکی از ایرانیان خوشبختی است که همسری از خانواده ی سلطنتی به زنی گرفته است. ماکنری پس از جهار روز اقامت در لاهیجان وتماشای لاهیجان وگفت و گو با حکمران این شهر، درتاریخ بیست چهارم دسامبر سال 1858 ازلاهیجان به سمت لنگرود حرکت می کند  .
منبع : گیلان در روزگار ناصرالدین شاه- مولف –یعقوب رجبی. 
تدوین وتنظیم- دکتر بهمن مشفقی- لاهیجان.

چندعکس که بیژن آقا اصمعی برایم ارسال کردند. از تیم های فوتبالی دبیرستان عبدالرزاق و کلاس آقای یمقانی که معلم زیست و علوم طبیعی بود.

     

، جلال انصاری، هوشنگ میرکیا،؟ ، سیروس شفیعی، مهدی آذر پویه، رضا فروزان، آصف عزت الله زاده، بیژن اصمعی، بیژن محقق، نور بخش، سیروس کنفچیان، محسن طوافی، باقر جمالی 


  

از راست به چپ

هوشنگ زنگانه -هوشنگ میرکیا-فریدون صمدی-سیروس یوسفی- سیروس کنفچیان - ؟  
 ؟- جعفراقدامی  -نور بخش-بهرام منتصری-رضا اعتمادی- فرهاد چهاردهی- بیژن اصمعی - فرامرز شمسی- جلال انصاری- فریدون روحی پور-مظفر کمالی- عبدالله گلشاهی- ؟ - ؟- هرمز محقق- محمد معمائی- محمد حسن کریم- صلواتی- سیروس پیک موسوی-جواد احمدی پور  





۱۳۹۸ خرداد ۱۴, سه‌شنبه

دوچرخه سواری ، حسن ضیا ظریفی در روزهای فروردین سال ۱۳۴۰ در فیج پشته لاهیجان را دکتربهمن مشفقی در فیسبوک به اشتراک گذاشته است._عکس های زیر درست پنجاه و هشت سال پیش که من دانشجوی پزشکی دانشگاه تهران بودم در سفری به لاهیجان به دعوت دوست عزیزم اقای موسی محقق به همراه زنده یاد حسن ضیا ظریفی و سیروس حمیدی و محمد علی بزرگ بشر و بهمن منجمی و حسن روحی پور و مسعود برق و....که در عکس شناسایی نشد به روستای فیج پشته رفتیم و دوروز و یک شب ماندیم . زنده یاد حسن ضیا ظریفی در هر سه عکس دیده می شود عکس های برداشته شده در فتوزایس لاهیجان بچاپ رسید و همان زمان اقای سیروس حمیدی آنرا برای من به آدرس تهران ارسال نمودند و در پشت یکی از آنها شرحی نوشتند که عینا با دیگر عکس ها اینجا رونمایی می شو د و تاریخ بیستم فروردین ماه سال چهل را بر خود دارد. خرداد ماه سال ۱۳۹۸ لاهیجان دکتر بهمن مشفقی

دوچرخه سواری ، حسن ضیا ظریفی در روزهای فروردین سال ۱۳۴۰ در فیج پشته لاهیجان را دکتربهمن مشفقی در فیسبوک به اشتراک گذاشته است.
فیج پشته بگفته دکتربهمن مشفقی کجای لاهیجان است؟ من که اولین بار است می .شنوم، در گوگل مپ هم گشتم پیدا نکردم
فکرمیکنم روستای فشوپشته باشه که از قراه شیرجوپشت رودبنه لاهیجان باشه و صحیح تر است. 

تشکر فراوان از حسن آقا مهدوی ..

 عکس مربوط به حوزه علمیه جامع لاهیجان از چپ خباززاده کار شناس چای ،مرامی دبیر آموزش پرورش ، ساسان گلبستانی  ،آیت الله مهدی مهدوی   نفر ایستاده از چپ فریدونی استاد موسیقی آموزش وپرورش ، حاج آذر پور معلم قرآن پدر حسن آذر پور وپدر بزرگ دکتر آذر پور. درجلسه تعلیم قرآن

۱۳۹۸ اردیبهشت ۳۱, سه‌شنبه

منور فلکرو مدرسه "حقیقت" درلاهيجان

عکسی قدیمی از مدرسه "حقیقت" در #لاهيجان حوالى دهه سى شمسى. مدیر مدرسه (نفر اول سمت راست) مرحومه بانو منور فلکرو جزو اولین معلمهاى آموزش وپرورش لاهیجان که آنزمان "اداره فرهنگ" نامیده میشد
  
سپاس فراوان از سركارخانم اكبرشاهى

سیگار بریده معطر بدون تقلب محل فروش راسته بزازان دکان اسمعیل سقط فروش ۱۳۴۸ قمری..





برچسب بسته سیگارت که تاریخ۱۳۴۸ مطابق با  ۱۳۰۸ شمسی است  را پسر دایی من مهرگان  فلاح خیر داده است. برچسب را روی بسته و جعبه های توتون و سیگارت حتمن باسریش می حسباندند.

قبل از کشت چای درلاهیجان توتونکاری متداول بود و اکثر  . باغات بالا دست را کشت توتون می کردند  و میشه گفت لاهیجان یکی از مراکز مهم تولید توتون و تنباکو در ایران بود

۱۳۹۸ اردیبهشت ۳۰, دوشنبه

حضرت آیت الله مهدی مهدوی

زین العابدین قربانی   آقاشیخ محمد ندیم   آیت الله مهدی مهدوی حاج بهمنی  مجتهدی  میرمشتاقی   سید علی معتمد نظام شکن
در پشت حسن اقا مهدوی باقری پور محمد موسوی
دبیرستان ملی محمدیلاهیجان


 حسین فروتن رییس فرهنگ لاهیجان

   کارخانه طوافی
در پشت مرحوم طوافی پدر علیرضا  حاج حسن بهارستانی   سیدجلال مظفری

علامه حجت انصاری حضرت آیت الله مهدی مهدوی  اقانجفی میرمطلبی
از راست:  میرراجعی پدر احمد آقا طلافروش، میر مشتاقی معلم عربی، آیت الله مهدی مهدوی پدر حسن آقا، سرلک استاندار گیلان

ارباب محمد آقا کریم کنار آشیخ مهدی ، در این عکس محقق زاهد پدر حسن آقا

از چپ 
حاج آقا نخعی،  فروتن رییس فرهنگ لاهیجان،  محمد کریم، محقق زاهد، حضرت آیت الله مهدی مهدوی، ابراهیم محجوبی،میروهابی، روحانی حاج آقا قدیمی، ملک، محمد موسوی، باقری پور

۱۳۹۸ اردیبهشت ۲۹, یکشنبه

مراسم گلنگ زنی ساختمان شیر و خورشید سرخ لاهیجان

 حضرت آیت الله حاج شیخ مهدی مهدوی،  روحانی صدرالشریعه،  روحانی سمت چپ مرحوم  ندیم، روحانی شیخ احمد بین کلایه ای سرگرم گفتگو با ،استاندار دکترعباس بابک است، دورتر رییس فرهنگ حسین فروتن، آقای برق معلم ،  شهر علی شیوعی عضو انجمن شهر، کریم آزادسرو، دکتررضی شبان پزشک رهاننده پدر علیرضا درمحوطه کلنگ زنی دیده می شوند پدرمن هم سمت چپ با کت و شلوار مشکی نصفه توی عکس افتاده است...   

سال 1340 مراسم گلنگ زنی واحداث ساختمان هلال احمراستاندار دکترعباس بابک،  آیت الله حاج شیخ مهدی مهدوی، غفور گنجه ای که پیمانکار بنای ساختمان انتخاب شده بود.


علامه حجت انصاری کنارروحانی  صدرالشریعه نشسته است

 آقاشیخ احمد تقوی معصومی
آقاشیخ محمد ندیم
و
آقا شیخ مهدی مهدوی
دکتر عباس بابک 

بازدید آیت الله حاج شیخ مهدی مهدوی. دکترعباس بابک استاندارگیلان از کارخانه چای حاج احمد ابریشمی درلاهیجان

  از چپ: حاج احمد ابریشمی،  آیت الله حاج شیخ مهدی مهدوی پدر حسن آقا،  دکترعباس بابک استاندارگیلان،  مرتضی مظهری مدیرکارخانه  محمدعلی ناظمی فرماندارلاهیجان 
آیت الله حاج شیخ مهدی مهدوی پدر حسن آقا، کارخانه چای ابریشمی لاهیجان, حاج احمد ابریشمی موسس کارخانه چای ابریشمی 



آ شیخ احمد بین کلایه ای یا تقوای معصومی باعصا- صدرالشرعه- آیت الله حاج شیخ مهدی مهدوی پدر حسن آقا- آیت الله حاج شیخ محمد مهدوی پدر حسین آقا شاعر میم موید لاهیجی

 آشیخ احمد بین کلایه ای یا تقوای معصومی باعصا،  صدرالشریعه،   آیت الله حاج شیخ مهدی مهدوی پدر حسن آقا،  آیت الله حاج شیخ  محمد مهدوی پدر حسین آقا شاعر میم موید لاهیجی
درپشت حمزه سعادتمند

افتتاح مدرسه ملی محمدی, ١٣٣٨,موسس آیت الله شیخ مهدی مهدوی, احمدسعادت, آیت الله حاج شیخ مهدی مهدوی , پدر حسن آقا,هوسمی رییس اداره اوقاف پدرخانم دکتر ابراهیم بشردوست، محمدعلی پیربازاری رییس اداره فرهنگ، عموی من سید نعمت الله توکلی نصف صورتش افتاده است. پشت میکروفن سخنران مرحوم محمد علی صدرایی اشکوری، پشت آقایان مرحوم غلامحسین تقوایی تپه ای است.

 احمدسعادت, آیت الله حاج شیخ مهدی مهدوی, هوسمی, بهرام پیربازاری, سید نعمت الله توکلی, محمد علی صدرایی اشکوری,غلامحسین تقوایی    
محمدعلی صدرایی، پدر همسر دکتر حسن حاج صادقی دندانپزشک، در زمان حجره داری حاج حسین پاکدل پرهیزی ذوقی، محمدجعفر ارشادی در تیمچه یا کاروانسرای محمدعلی خانی لاهیجان سه شب متوالی در جشن هرساله نیمه شعبان، وعظ و سخنرانی می کرد که در بین اهالی بسیار طرفدار داشت.

دبستان شهناز پهلوی لاهیجان . احسان خطیبی بشارتی-حکیمی ایراندوست-صدیقه پروین رحیمیان کردستانی . عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی

احسان خطیبی بشارتی-حکیمی ایراندوست-صدیقه پروین رحیمیان کردستانی
دبستان شهناز پهلوی لاهیجان .

پرویز محسنی آزاد - جلال انصاری - محمد مهدی فقیهی - قنوعی - عبدالله مظهرسرمدی - ابوالقاسم مخزن زاهدی - دکترضیائ حسینی - عباس موثقی . عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی

پرویز محسنی آزاد - جلال انصاری - محمد مهدی  فقیهی - قنوعی - عبدالله مظهرسرمدی - ابوالقاسم مخزن زاهدی - دکترضیائ حسینی - عباس موثقی  

باز کیاگوراب لاهیجان, سیدعلی پیرونذیری, ولی الله تحویلداری دیلمی, رضایی, .عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی


عباس نزاد شمسی. محمد علانور. علی سیروس ضیا. ابوطالب پیروز. محمد مطلق زاده.عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی

 عباس نزاد شمسی. محمد علانور. علی سیروس ضیا. ابوطالب پیروز. محمد مطلق زاده

محمد مهدی فقیهی, علی سیروس ضیا, رضایی, عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی

محمد مهدی  فقیهی, علی سیروس ضیا, رضایی
محمد حسن کریم . هوشنگ خوش سرور میرصقا

ابوطالب پیروز , سنجری, حبیب الله معلم, عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی


ابوطالب پیروز. محمد حسین درویشی فشتمی, سنجری, مصطفی فاطمی, عباس نژادشمسی, دکتر حائری, حبیب الله معلم, عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی

 ابوطالب پیروز. محمد حسین درویشی فشتمی, سنجری, مصطفی  فاطمی, عباس نژادشمسی, دکتر حائری, حبیب الله معلم  

صمد خان صادقی, محمدمطلق زاده, محمدعلی پیربازاری, مختارعسکری, علی سیروس ضیا, فریدونی, کوثرسمیع زاده, پوران, .عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی


احمد ساعدی, دبیرستان بزگمهرلاهیجان, عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی


سکندری, بهمن چایچی, محمدرفیع معصومی اشکوری, ولی مژدهی, هاشم صلواتیان, فرح پور, عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی

سکندری, بهمن چایچی, محمدرفیع معصومی اشکوری, ولی مژدهی, هاشم صلواتیان, فرح پور 

پوروین محسنی آزاد, هوشنگ سپهری, حسن مهدوی, اصغر خیابانی, عباس موثقی, مطلبی, عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی

پوروین محسنی آزاد, هوشنگ سپهری, حسن مهدوی, اصغر خیابانی, عباس موثقی, مطلبی, 

بیژن نجدی, باقر جمالی, اسحاق منصوری, سیروس حمیدی ایمانی, مسعودبرق,جامعی, حسیقلی قاسمی جم, دکتر تسلیمی, دکتر هوشنگ سپهری, دبیرستان مهرگان, لاهیجان, عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی

بیژن نجدی, باقر جمالی, اسحاق منصوری, سیروس حمیدی ایمانی, مسعودبرق,جامعی, حسیقلی قاسمی جم, دکتر تسلیمی, دکتر هوشنگ سپهری, دبیرستان مهرگان, لاهیجان  

۱۳۹۸ اردیبهشت ۲۸, شنبه

دبستان شهناز پهلوی لاهیجان دهه سی . بهرام پیربازاری رییس اداره فرهنگ، هیئت فرماندار،حکیمی رییس دبستان، ثریامحصصی،گودرزی،احسان خطیبی، پوران فدایی.عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی

دبستان شهناز پهلوی لاهیجان دهه سی .
بهرام پیربازاری رییس اداره فرهنگ، هیئت فرماندار،حکیمی رییس
دبستان، ثریامحصصی،گودرزی،احسان خطیبی، پوران فدایی
بچه سمت راست هم پسر پیربازاری است که باما در دبستان احمدقوام بود
 در رشته پزشکی تحصیل کردو دکتر شد .

محمدعلی محدث مجتهدی، علی سیروس ضیا، محمدعلی پیربازاری، غلامرضا فرخ منش، سید نوری کیافر، سید مصطفی فاطمی.عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی

محمدعلی محدث مجتهدی، علی سیروس ضیا، محمدعلی پیربازاری، غلامرضا فرخ منش، سید نوری کیافر، سید مصطفی فاطمی

هادی ابریشم چیان .عکس از کتاب پیشگامان فرهنگ گیلان جلد دوم ابراهیم مروجی

هادی ابریشم چیان ، رییس تربیت بدنی لاهیجان بود، همسایه ما در خمیرکلایه لاهیجان بود پسرش  گاهگاهی بامابازی میکرد . اسم ارمنی داشت . آقای ابریشم چیان لنگرودی خوش قیافه وخوش قامت بود. سگ و فولکس قورباغه داشت، هرسال تابستان می رفت پلاژ هتل رامسر مسئول غریق نجات استخر هتل میشد.